12 juni door Inge

Drenthe

 
Drenthe

Drenthe is een provincie van Nederland, een dorp in de Verenigde Staten (Michigan) en er is een voetballer: Royston Drenthe.

De hoofdstad is Assen. De oppervlakte is 2.680,37 km²: dit bestaat uit 2.641,09 km² land en 39,28 km² water. Er wonen ongeveer 185 inwoners per km², wat een totaal maakt van ca 489.695 inwoners.
Drenthe grenst in het noorden aan de provincie Groningen, in het oosten aan Duitsland, in het zuiden aan de provincie Overijssel en in het westen aan de provincie Friesland.

De eerste vermelding van Drenthe is gevonden in een document uit het jaar 820 waarin wordt gesproken van de pago Treanth, de gouw Drenthe. Uit archiefstukken in het Drents Archief blijkt dat in 1024 en 1025 over Drenthe als graafschap wordt gesproken. De naam Drenthe is waarschijnlijk een verwijzing naar het getal drie, er zouden oorspronkelijk drie dingspelen in Drenthe geweest zijn, hoewel er uit latere tijd zes bekend zijn.

Dat Drenthe tot de oudste bewoonde streken van Nederland behoort, blijkt uit de aanwezigheid van 52 hunebedden. Ook uit latere perioden zijn in de provincie veel tastbare overblijfselen bewaard gebleven, zoals grafheuvels.

Oorspronkelijk behoorde de stad Groningen en het omringende Gorecht tot het graafschap Drenthe, terwijl Coevorden er niet toe behoorde. De Stellingwerven, die tegenwoordig in Friesland liggen, hoorden oorspronkelijk ook bij Drenthe. Over de grenzen in de veenstreken is tussen Drenthe en de aanliggende landen herhaaldelijk geschil geweest, wellicht doordat in de veengrond de opgerichte grensstenen of -palen wegzakten en zo de toestand dubieus werd.
In 1046 schonk keizer Hendrik III het graafschap aan bisschop Bernold van Utrecht. In 1227 versloeg een legertje van Drentse boeren onder leiding van Rudolf II van Coevorden het ruiterleger van de bisschop in de Slag bij Ane, door de paarden een moeras in te lokken. Het volgend jaar herstelde de nieuwe bisschop zijn gezag over de Drenten.

Hoewel Drenthe eigen staten had (Ridderschap en Eigenerfden) erkende de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Drenthe niet voor vol en beschouwden het als een wingewest, waarover de Staten-Generaal het bestuur moest aanstellen. Pas bij de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd de situatie duidelijk: Drenthe werd een volwaardige provincie.

Vanaf de Middeleeuwen bestond Drenthe uit zes dingspelen, met daaronder kerspelen, die tegelijk de kerkelijke en bestuurlijke gemeenten vormden. De kerspelen bestonden weer uit buurschappen, de dorpsgemeenschappen. In de Franse tijd werden de dingspelen afgeschaft en de kerspelen omgevormd tot uiteindelijk 35 burgerlijke gemeenten. Behalve de splitsing van de gemeente Dalen in Dalen en Schoonebeek in 1884 bleef deze gemeentelijke indeling ongewijzigd tot de grootschalige herindeling van 1998. Sinds 1 januari van dat jaar zijn er nog twaalf gemeenten over:
Aa en Hunze; Assen; Borger-Odoorn; Coevorden; Emmen; Hoogeveen; Meppel; Midden Drenthe; Noordenveld; Tynaarlo; Westerveld en de Wolden

De Landschap Drenthe werd in 1815 een volwaardige provincie.
Het grootste deel van de provincie bevindt zich op het zogenoemde Drents Plateau, dat bestaat uit met zand bedekte grind- en zandafzettingen uit de laatste ijstijd. Er zijn weinig grote hoogteverschillen, het gehele Plateau ligt tussen de 10 en 20 meter boven NAP. De hoogteverschillen die er zijn, worden meestal veroorzaakt door doorsnijding van beekjes en riviertjes, opgehoogde bouwlanden en oude stuifduinen.

In het noordoosten van Drenthe ligt de Hondsrug, een heuvelrug die zich uitstrekt van voorbij Emmen in het zuidoosten tot in de stad Groningen in het noorden. Het hoogste natuurlijke punt, ook van de provincie, ligt 32 meter boven NAP ten noordwesten van Emmen. In Emmen bevindt zich ook het absoluut hoogste punt van de provincie (45 meter), de voormalige vuilnisbelt, dat nu een natuurgebied is.
De randen van de provincie liggen een stuk lager, delen in het noordwesten en zuidwesten liggen zelfs onder NAP.

Drenthe staat bekend om zijn hunebedden. Van de 53 die in Nederland voorkomen staan er 51 in Drenthe. De overige twee in de provincie Groningen.

Bij Schoonebeek werd tot voor kort aardolie gewonnen en verspreid over de provincie wordt nog steeds aardgas gewonnen. Het hoofdkantoor van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), verantwoordelijk voor aardolie- en aardgaswinning, bevindt zich in Assen.

Ruwweg ziet de provincie Drenthe er uit als een omgekeerd bord; het midden is relatief hoog en de randen liggen lager. Met uitzondering van de Hondsrug gaat het om een hoogteverschil van slechts enkele meters. Toch is er een duidelijk verschil in landschap, geschiedenis en bevolking tussen de twee delen.
Het centrale, iets hoger gelegen, deel van de provincie wordt gevormd door zandgronden, ook wel het 'oude Drenthe' genoemd. Hier vindt men van oudsher het esdorpenlandschap, dat gekarakteriseerd werd door brinkdorpen, essen, heidevelden en groenlanden in de beekdalen.
Veeteelt, vooral schapenteelt, stond in dienst van de landbouw. De mest van de schapen, die 's zomers weidden op de heide en 's winters gevoed werden met het hooi uit de beekdalen, werd vermengd met heideplaggen en gebruikt om de essen vruchtbaar te maken. Door deze vorm van bemesting kregen de essen hun karakteristieke bolle vorm. Door de uitvinding van de kunstmest, eind 19e eeuw, werd de schapenteelt minder belangrijk en konden grote delen van de 'overbodig' geworden heide velden worden ontgonnen als landbouwgebied.

Een ander deel van de heide werd bebost door het destijds opgerichte Staatsbosbeheer om in de toenemende houtbehoefte te voorzien. De groenlanden langs de beken worden tegenwoordig vooral als weideland gebruikt. De beken zijn bovendien op veel plaatsen rechtgetrokken. De essen zijn door ruilverkavelingen ook ingrijpend in aanzien veranderd.
Van de eens zo uitgestrekte heidevelden zijn nog maar enkele grote en een redelijk aantal kleine velden over. Anders dan honderd jaar geleden beschikt Drenthe nu wel over uitgestrekte bosgebieden, die overigens voor het ontstaan (door begrazing) van de heidevelden en (door kap) van de essen ook veelvuldig aanwezig waren.
Een van de weinige gave voorbeelden van een esdorpenlandschap is te vinden in het stroomgebied van de Drentsche Aa, ten noordoosten van Assen. Dit vrij unieke gebied is daarom (als enige cultuurlandschap) aangewezen als nationaal park: het Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa.

De lager gelegen delen langs de grenzen van de provincie vormen de veengronden, die vanaf de Middeleeuwen tot halverwege de 20e eeuw geleidelijk aan zijn ontgonnen voor de turfwinning. De grote veenmoerassen werden door kanalen en wijken ontwaterd, het veen werd afgegraven door de turf weg te steken. Het werd na droging naar elders vervoerd om als brandstof te dienen. Op de dalgronden die hierdoor ontstonden vestigden zich vervolgens boeren, die vaak van buiten de provincie kwamen.

Het landschap in de veengebieden wordt gekenmerkt door rechte lijnen met veel sloten, wijken en kanalen. Er is veel lintbebouwing te vinden. Plaatsnamen bevatten vaak woorden die verwijzen naar het (vroegere) landschap of de ligging, zoals veen, peel, moer, veld, wold, beek, kanaal, wijk, sloot en mond, of met nieuw naar de kolonisatie. De oudste veendorpen zijn Ruinerwold en Schoonebeek, die dateren uit de Middeleeuwen. Het jongste dorp van Drenthe is Witteveen, dat werd gesticht in 1926.
Er zijn ook twee gebieden over die niet (volledig) ontgonnen zijn en waar het oorspronkelijke hoogveen nog aanwezig is: het Bargerveen in het uiterste zuidoosten van Drenthe en het Fochteloërveen in het noordwesten op de grens met Friesland.

Omdat de riviertjes en beekjes doorgaans te smal waren om te bevaren, zijn ter verbetering van de bereikbaarheid en voor de afvoer van turf in de 19e eeuw veel kanalen aangelegd.

De belangrijkste zijn:
• Drentsche Hoofdvaart (Meppel-Smilde-Assen)
• Noord-Willemskanaal (Assen-Groningen)
• Hoogeveense Vaart (Meppel-Hoogeveen)
• Verlengde Hoogeveensche Vaart (Hoogeveen-Emmen)
• Oranjekanaal (Smilde-Emmen)

Door de ontwikkeling van de autowegen is verkeer en vervoer over het water steeds minder belangrijk geworden. Tegenwoordig worden de kanalen vooral gebruikt voor de pleziervaart en als viswater.

Er zijn diverse natuurgebieden en boswachterijen in Drenthe. Er zijn drie nationale parken:
• Nationaal Park Drents-Friese Wold
• Nationaal Park Dwingelderveld
• Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa

Drenthe is de dunstbevolkte provincie van Nederland en heeft zijn landelijke karakter goed weten te behouden. Echt grote steden zijn er dan ook niet en het overgrote deel van de bevolking woont in de dorpen op het platteland.


• 52 hunebedden van Drenthe.
• Historische Mariakerk te Ruinen en de gewelven van het klooster stammend uit 1036
• Diverse Havezaten in Drenthe.
• Dwingeloo Radio Telescoop.
• Het herinneringscentrum en de resten van Kamp Westerbork (voormalig doorgangskamp van de Nazi's).
• Boot van Pesse in het Drents Museum
• De Steen van Gees
• Het standbeeld van Bartje in Assen
• De romaanse kerk van Anloo
• Het standbeeld van Berend Botje in Zuidlaren
• Museumdorp Orvelte
• Kasteel Coevorden

• Drentse Fiets 4daagse
• Ronde van Drenthe
• TT Assen
• SIVO Internationaal Folkloristisch Dansfestival
• Donderdag Meppeldag (DMD) in juli en augustus.
• Gouden Pijl Emmen in Emmen, een wielercriterium.
• C'est la vie een groot muziekfestival in Emmen.
• Bloemencorso Eelde, eerste weekend van september
• Zuidlaardermarkt
• De nacht van Zuidwolde
• Pulledagen Hoogeveen
• Ganzenmarkt Coevorden, tweede maandag in november.(Folkloristisch evenement)
• Havendagen Coevorden, zomersspektakel van schepen in de coevordergrachten en haven.
• Drentse Popprijs

• Dierenpark Emmen in Emmen
• Verkeerspark in Assen
• Speelstad Oranje in Oranje
• Drentsche patrijshond
• Drentse hoen
• Drents Museum in Assen
• Openluchtmuseum Orvelte
• Ellert en Brammert
• Collectie Brands in Nieuw-Dordrecht
• Hunebedcentrum in Borger
• Het Museum Van Valse Kunst in Vledder
• Veenpark in Barger-Compascuum
• De Wemme in Zuidwolde
• Klompenmuseum Gebr. Wietzes in Eelde
• Museum Drents Veste in Coevorden

In de loop van tijd is de bevolking van Drenthe steeds minder Drents gaan praten. Er bestaat een deel dat in de dagelijkse omgang Drents spreekt, dat als dialect van het Nedersaksisch officieel erkend is als regionale taal.
Ieder dorp heeft een eigen variatie dat in meer of mindere vorm afwijkt van de buurdorpen. Grofweg loopt er een scheidslijn tussen het noorden en het zuiden van de provincie. De noordelijke dialecten zijn verwant aan het Gronings, de zuidelijke dialecten vertonen een grote mate van overeenkomst met die van Salland. Ook is er een verschil tussen de dialecten van het 'zand' en het 'veen'.

De belangrijkste autosnelweg in Drenthe is de A28, die van noord (De Punt) naar zuid (Meppel) de provincie doorkruist. De A32, bij Meppel, en de A37, bij Hoogeveen zijn beide afsplitsingen van de A28. Vanaf Assen loopt de N33 naar het noorden, het oosten van de provincie wordt mede ontsloten door de N34, voorheen een rijksweg, sinds 2007 in beheer bij de provincie.

Voor het openbaar vervoer is Drenthe vooral afhankelijk van de bus. Er lopen twee spoorlijnen door de provincie, de lijn Zwolle - Groningen die in Drenthe Meppel, Hoogeveen, Beilen en Assen bedient, en de lijn Zwolle - Emmen.

In Hoogeveen is Vliegveld Hoogeveen en in Eelde bevindt zich Groningen Airport Eelde, wat ondanks wat de naam doet vermoeden in Drenthe ligt.

• Krentjebrij

• Cuby and the Blizzards
• Skik
• Lohues & the Louisiana Blues Club
• Mooi Wark

• Henny van Andel-Schipper, ooit oudste mens ter wereld
• Relus ter Beek, politicus (o.a. minister van Defensie en commissaris van de Koningin van Drenthe)
• Jan Bols, schaatser
• Ellen ten Damme, zangeres en actrice
• Erik Dekker, wielrenner
• Don Diablo, artiest en producer
• Herbert Dijkstra, sportverslaggever
• Lodewijk graaf van Heiden, zeeheld
• Joannes Benedictus van Heutsz, gouverneur-generaal van Nederlands-Indië
• Lammert Huizing, Drenthekenner, historicus en publicist
• Piet Kleine, schaatser
• Karsten Kroon wielrenner
• Daniël Lohues, musicus, producer, schrijver
• Roelof Luinge, voetbalscheidsrechter
• Hanja Maij-Weggen, politica
• Harry Muskee, blues-muzikant
• Evert ten Napel, sportverslaggever
• Johan Picardt, predikant, medicus en historicus (schreef de eerste geschiedenis van Drenthe; niet in Drenthe geboren)
• Jan Vayne, pianist
• Anne de Vries, schrijver, o.a. van Bartje
• Jannes Wolters, zanger
• Raffaëla Paton - Idols winnares 

Lijst van gouverneurs en commissarissen van de Koning(in) van Drenthe
• Drenthe van A tot Z - Wikipedia-pagina's over Drenthe
• Geert Kocks - samensteller Drents woordenboek
• Marga Kool - dichter en politica
• Roel Reijntjes - dichter
• Harm Tiesing - kroniekschrijver
• Peter van der Velde - schrijver
• Dick Rienstra - Nederlands zanger en acteur

Bron: wikipedia

Reageer zelf

 

Reacties

 


 

gesponsorde koppelingen

lezers aanbiedingen

Meld u aan voor de nieuwsbrief

advertentie